چطور عقب افتادگی درسی را با برنامه ریزی جبران کنیم؟

چطور عقب افتادگی درسی را با برنامه ریزی جبران کنیم؟ یکی از رایج‌ترین دغدغه‌های کنکوری‌ها جبران عقب افتادگی درسی است. عقب افتادگی درسی ممکن است در اثر عوامل مختلفی مانند امتحانات پشت سر هم مدرسه، کسالت، بی انگیزگی و… اتفاق بیفتند و امری طبیعی است. باید گفت که جبران عقب افتادگی درسی کاملا امکان پذیر است، خصوصا زمان حال که در بازه زمانی اسفند تا نوروز هستیم و فرصت خوبی برای جبران عقب ماندگی هاست. اما تمام اینها به شرطی محقق می‌شود که هوشمندانه و بر اساس بهترین روش‌های برنامه ریزی کنکور و امتحان نهایی عمل کنید.

به طور کلی اگر می‌خواهید، عقب ماندگی درسی را به سرعت جبران کنید:

• حجم عقب ماندگی خود را دقیق مشخص و مکتوب کنید.
• مباحث مهمتر در کنکور و امتحان نهایی را در اولویت بگذارید.
• برنامه جبرانی فشرده اما واقع بینانه بنویسید.
• از روش مطالعه فعال (درس+تمرین+مرور) استفاده کنید، روخوانی به تنهایی کافی نیست.
• کمال گرایی را کنار بگذارید و فقط تلاش کنید تا برنامه را به بهترین نحو جلو ببرید.

با اجرای این موارد، می‌توانید در کمترین زمان می‌توانید عقب افتادگی درسی خود را جبران کنید. اگر هم در مورد آخر مشکل دارید، توصیه می‌کنیم مقاله کمال گرایی در کنکور و راه‌های غلبه بر آن را مطالعه نمایید.

چرا دچار عقب افتادگی درسی می‌شویم؟

قبل از برنامه ریزی باید ریشه این مشکل را بشناسیم، معمولا شایع‌ترین دلایل عقب ماندن از برنامه کنکور و امتحانات، موارد زیر هستند:

برنامه ریزی غیر واقعی

برنامه‌هایی که بسیار با روتین شما تا به امروز تفاوت دارند، محکوم به ماندن بر روی کاغذ می‌شوند! یا اینکه به تدریج منجر به بحران سلامت روان کنکوری‌ها می‌شوند. تغییر شما برای پیشرفت ایده خوبی است ولی باید به تدریج رخ دهد. اگر تا دیروز 2 ساعت مطالعه می‌کردید، یک روزه نمی‌توانید به 10 ساعت برسید، پس صبور باشید و با حوصله برنامه بریزید.

حجم بالای درس‌های متوسطه دوم

خصوصا برای دانش آموزان سال دوازدهم، این یک چالش است که بتوانند برنامه درسی مدرسه را با کنکور و آزمون‌های آزمایشی هماهنگ کنند. به طور کلی با یادگیری عمیق‌تر و یادداشت برداری و حاشیه نویسی می‌توان در زمان صرفه جویی کرد تا همیشه نیاز نباشد از صفر کتاب را باز کنید و بخوانید. می‌توانید برای ملموس‌تر شدن برنامه ریزی از بهترین دفتر برنامه ریزی کنکور نیز استفاده کنید.

نداشتن اولویت بندی

همه درس‌های مدرسه ارزش یکسانی ندارند و برای هر درس باید به اندازه خود آن درس و ارزشش در کنکور و امتحان نهایی وقت صرف کنید، در غیر این صورت عقب ماندگی درسی در کمین است! در مقاله سال یازدهم چه درس‌هایی دارد؟ اشاره کردیم که واحدهای دروسی که در این سال می‌خوانید با هم متفاوت هستند، اگر از واحدهای درسی اطلاعی ندارید، به مقاله‌ای که معرفی کردیم مراجعه کنید.

افت انگیزه و فرسودگی ذهنی

خستگی و فرسودگی ذهنی اگر جدی گرفته نشود، جمع می‌شود و بعدها خودش را در قالب افت تحصیلی قابل توجه و بی انگیزگی از درس نشان خواهد داد، پس با خستگی ذهنی مانند یک مشکل قابل حل برخورد کنید و با تفریح و استراحت کوتاه آن را از بین ببرید. عدم در نظر گرفتن زمانی برای استراحت و توجه نکردن به سلامت روانی به فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور منجر می‌شود که از نتایج آن عقب افتادگی درسی است.

قدم اول جبران عقب افتادگی درسی: شفاف سازی وضعیت

یک کاغذ بردارید و برای هر درس بنویسید:

• کدام فصل‌ها هنوز خوانده نشده؟
• کدام فصل‌ها ناقص‌اند؟
• کدام فصل‌ها فقط نیاز به مرور دارند؟

این طبقه بندی باعث می‌شود تا عقب ماندگی درسی به بخش‌های قابل مدیریت تبدیل شود.

قدم دوم جبران عقب افتادگی درسی: اولویت بندی هوشمندانه مخصوص کنکوری‌ها

همه درس‌ها ارزش یکسانی ندارند! برای جبران عقب افتادگی درسی باید بدانید:

• کدام مباحث در کنکور و امتحانات پایانی پر تکرار تر هستند.
• کدام مباحث پایه‌ای و پیش نیاز هستند.

در نظر داشته باشید که اولویت با:

• مباحث ساده و تست خیز
• فصل‌هایی که پیش نیاز بقیه فصل‌ها هستند مانند پیوستگی تابع در حد در ریاضی
• مباحثی که در آزمون‌های آزمایشی ضریب تاثیر بالاتری دارند.

قدم سوم جبران عقب افتادگی درسی: برنامه ریزی اصولی (نه ایده آل!)

ویژگی‌های یک برنامه درست:

کوتاه مدت باشد (7 تا 14 روزه)

انعطاف پذیر باشد.

ترکیبی از مطالعه، تست و مرور باشد نه فقط روخوانی

تمامی ساعت‌های روز را پر نکند. (در این صورت از حالت واقع بینانه خارج می‌شود.)

فرمول ساده برنامه جبرانی:

• 60% جبران عقب افتادگی درسی
• 30% برنامه جاری
• 10% مرور و تثبیت

چطور در زمان کم، بیشتر یاد بگیریم؟

در این قسمت توضیح می‌دهیم که چگونه می‌توان کارایی درس خواندن را بالا برد و در مدت زمان مشخص، یادگیری موثرتر داشت.

مطالعه فعال

وقتی در حین مطالعه یک مبحث، از آن یادداشت بر می‌دارید و به زبان خود آن درس را توضیح می‌دهید و می‌نویسید، تمرکزتان نیز بالا می‌رود تا بر مطلب احاطه کامل پیدا کنید. حل تست هم ادامه فرآیند یادگیری است و کمک می‌کند تا یادگیری شما عمیق‌تر شود و نکات ریز را بهتر متوجه شوید. همان طور که می‌دانید یکی از آفت‌های مطالعه کنکور، درس خواندن و تست و تمرین حل نکردن است.  

تست آموزشی و نه فقط زمان دار

درست است که اصل تست زنی باید مشابه کنکور و در زمان مشخص انجام شود. اما تا زمانی که مسلط نشدید اهمیت آشنایی با تست آموزشی را نباید فراموش کنید. تا زمانی که به تسلط کامل در یک مبحث نرسیدید سعی کنید که به سراغ تست زمان دار و جدی نروید.

حذف وسواس

در نظر داشته باشید که پیشرفت از کمال به مراتب مهمتر است، قرار نیست همه چیز کامل باشد، همین که امروز از دیروز بیشتر یاد می‌گیرید و بیشتر مطالعه می‌کنید، خودش یک نوع موفقیت است.

نقش مرور در جبران عقب افتادگی درسی

بارها دیده‌اید که دانش آموزان و داوطلبان کنکور می‌پرسند که چرا با اینکه درس می‌خوانم نتیجه نمی‌گیرم؟ در جواب باید گفت که یکی از علت‌ها این است که دقیق درس می‌خوانید و یاد می‌گیرید! اما بدون مرور بخش‌های بیشتر و بیشتر مطالب را با گذر زمان فراموش می‌کنید. با مشاهده و بررسی منحنی فراموشی، این مسئله برایتان روشن‌تر می‌شود.

بهترین زمان‌های مرور:

• آخر شب (برای مرور کوتاه و سبک)
• آخر هفته
• بعد از 3 تا 5 روز

مرورهای کوتاه و مداوم در دراز مدت معجزه می‌کنند، چون که انگار مجال فراموشی را به هیچ مطلبی نمی‌دهند. پیشنهاد می‌کنیم به مقاله مرور و جمع بندی کنکور چیست؟ مراجعه کنید.

اشتباهات رایج هنگام جبران عقب افتادگی درسی

• حذف خواب و استراحت: خواب و استراحت از نیازهای طبیعی ذهن و بدن شما هستند، حذف آنها ممکن است تبعات روانی و جسمانی زیادی برای شما داشته باشد.
• شروع هم زمان چند درس سنگین: طبیعی است که مطالعه ریاضی و فیزیک پشت سر هم یا برای داوطلبان انسانی مطالعه فلسفه و عربی پشت سر هم تصمیم درستی نیست، بهتر است که بعد از یک درس، درسی که سبک‌تر یا ماهیتی مجزا داشته باشد را انتخاب کنید تا ذهن کمتر خسته شود.
• مقایسه خود با دیگران: شما فقط مجاز هستید خودتان را با نسخه دیروز خودتان مقایسه کنید! بقیه انواع مقایسه مخرب هستند.
• تغییر مداوم برنامه: زمانی که برای عادت کردن و سازگار شدن با برنامه جدید صرف می‌کنید، ممکن است شما را دچار عقب افتادگی درسی کند.

نقش انگیزه و ذهنیت در جبران عقب افتادگی

به خودتان این موارد را یادآوری کنید:

• خیلی‌ها از من عقب‌تر بودند، ولی موفق شوند.
• حتی پیشرفت کم، از ایستادن بهتر است.
• کنکور مارتن است و نه دوی سرعت