فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور و علائم آن
فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور و علائم آن، یکی از شایعترین مشکلات روحی و روانی بین داوطلبان کنکور فرسودگی تحصیلی است. فرسودگی تحصیلی در اثر فشار زیاد و طولانی مدت، رقابت شدید، نبود استراحت کافی ایجاد میشود، کاملا واضح است که اگر کنترل نشود، منجر به بحران سلامت روان کنکوریها میشود. و طبیعتا در پی آن کاهش بازدهی، خستگی، بی انگیزگی و حتی دل زدگی از درس، از مشکلاتی خواهند بود که پیش روی شما قرار خواهند گرفت.
فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور، حالتی است که مغز و روان داوطلب کنکور، دیگر تحمل فشار بیشتر را ندارد. نتیجه اینکه ممکن است چالشهایی، از جمله افت تمرکز، بی حوصلگی، احساس پوچی و خستگی دائمی باعث شوند تا به راحتی تراز و رتبه داوطلب افت کند. به بیان دیگر نتواند به اندازه تلاشش نتیجه بگیرد.
علائم فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور
همان طور که بهترین مشاوران کنکور میگویند ((شناخت علائم بهترین و مهمترین قدم برای درمان است)) علائم فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور میتوانند در سه بعد ظاهر شوند:
علائم ذهنی و شناختی
- کاهش شدید تمرکز
- فراموشی مطالبی که قبلا به خوبی روی آنها مسلط بودید.
- احساس اینکه ((مغزم کار نمیکنه!))
- نا توانی در تصمیم گیری
بد نیست که درباره راههای افزایش تمرکز برای کنکور نیز تحقیق کنید. با نداشتن تمرکز حتی کوچکترین عامل حواس پرتی، درس خواندن شما را مختل میکند.
علائم احساسی و روانی
- بی انگیزگی نسبت به درس و آینده
- احساس نامیدی در سال کنکور و پوچی
- زود رنج شدن و عصبانیت
- اضطراب یا احساس گناه مداوم
راهکارهای عملی برای مدیریت استرس کنکور، کم نیستند، باید درباره آنها مطالعه کنید و از آن مهمتر آنها را به کار ببندید.
علائم جسمانی
- خستگی دائمی، حتی بعد از خواب کافی
- سر درد و گردن درد
- اختلال خواب (خواب بیش از حد یا کمتر از حد)
- کاهش یا افزایش اشتها
در نظر داشته باشید که دلایل افت داوطلبان در ماههای آخر، لزوما مستقیما به درس مربوط نمیشوند، شاید مشکل را باید در روان و بدن خودتان جستجو کنید و برای حل آن اقدام کنید. توصیه میکنیم که بهترین روشهای درس خواندن در شرایط سخت را مطالعه نمایید.
تفاوت فرسودگی تحصیلی با استرس کنکور
در باور عامه مردم گاهی ممکن است داوطلبی که برای کنکور استرس دارد با داوطلبی که دچار فرسودگی تحصیلی است، یکسان محسوب شوند. در ادامه استرس کنکور با فرسودگی تحصیلی را به طور کامل مقایسه خواهیم کرد.
مدت زمان
استرس کنکور معمولا کوتاه مدت است و یک محرک خاص دارد، مثلا ممکن است داوطلبی استرس آزمون آزمایشی آخر هفته را داشته باشد، اما فرسودگی تحصیلی ممکن است طولانی شود و بازدهی مطالعه را پایین بیاورد.
انگیزه
انگیزه میتواند هم زمان با استرس هم وجود داشته باشد، حتی زمانی که استرس به مقدار کم باشد، میتواند انگیزه داوطلب را افزایش دهد در حالی که داوطلبی که دچار فرسودگی تحصیلی شده انگیزهاش به شدت کاهش مییابد تا جایی که دیده شده داوطلبان از درس کناره گیری میکنند.
تاثیر بر عملکرد
همان طور که بالاتر گفتیم، استرس اگر به مقدار کم و کنترل شده باشد، میتواند تبدیل به Eustress شود که مثبت است و منجر به افزایش عملکرد میشود، اما مشخص است که فرسودگی تحصیلی موجب کاهش چشم گیر عملکرد میشود.
نیاز به درمان
استرس میتواند با راهکارهای کاهش استرس در دوران کنکور مدیریت شود اما فرسودگی تحصیلی اگر شدید و ادامه دار شود، نیاز به جستجوی کمک حرفهای و مراجعه به درمانگر دارد.
نکته مهم: استرس یک واکنش طبیعی به آینده نا معلوم است، در حالی که فرسودگی تحصیلی یک زنگ خطر است.
دلایل اصلی فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور
بگذارید در اینجا ببینیم که این مسئله چرا به وجود میآید، احتمال با دانستن علتهای آن، قادر خواهید بود که تا حدی احتمال دچار شدن خود به فرسودگی تحصیلی را کاهش دهید.
برنامه ریزی واقع بینانه
برنامه تحصیلی باید بر اساس اصول برنامه ریزی کنکور نوشته شوند. برنامهای که بدون توجه به توان فردی و غیر منطقی نوشته میشوند، محکوم به ماندن روی کاغذ هستند! فرض کنید، اگر داوطلبی که تا به امروز، روزانه 2 ساعت مطالعه میکرده، نباید توقع داشته باشد که یک روزه به مطالعه روزانه 10 ساعت برسد.
مقایسه مداوم با دیگران
مقایسه خود با دوستان، آشنایان و داوطلبان کنکور در فضای مجازی، باعث میشود که احساس کنید به اندازه کافی خوب نیستید یا دچار عقب ماندگی در سال کنکور شدهاید. این نکته را به خاطر داشته باشید که مقایسه خود با دیگران یکی از آفتهای مطالعه برای کنکور است.
نبود تعادل بین درس و زندگی
شما یک ربات یا کامپیوتر نیستید که فقط روز خود را به انجام یک کار اختصاص بدهید! با حذف تفریحات سال کنکور، ورزش کوتاه و ارتباطات اجتماعی، خود را در مسیر فرسودگی تحصیلی قرار میدهید. در دوران کنکور باید تفریحات را محدود کنید نه آنکه کلا حذف کنید. اگر احساس میکنید موارد بالا شما را هم آزار میدهد، مقاله “چگونه با احساس تنهایی در دوران کنکور مقابله کنیم؟ ” را بخوانید.
فشار خانواده و انتظارات بالا
بگذارید راحت بگوییم که راه موفقیت فقط از دانشگاه یا رشته و دانشگاه خاصی رد نمیشود. شاید در رشتهای چندان پر طرفدار نیست، قبول شوید ولی در همان رشته موفق شوید یا اینکه به دانشگاهی سطح متوسط بروید ولی با تلاش شخصی خودتان به جایگاهی برسید که رتبه برترها نرسیدهاند. پس از خودتان انتظار معقول داشته باشید و جملاتی مانند ((این تنها شانس زندگی منه)) رو به کار نبرید.
چه کسانی بیشتر در معرض فرسودگی تحصیلی هستند؟
این قسمت از مقاله بسیار با اهمیت است، پس با دقت آن را مطالعه کنید، شاید شما نیز جزو این گروهها باشید.
داوطلبان کمالگرا
بعضی از داوطلبان، نزد خود میگویند اگر پزشکی دانشگاه تهران، روانشناسی دانشگاه بهشتی یا برق شریف، قبول شدم، موفق هستم! قبولی در سایر رشتهها و دانشگاهها یعنی شکست! دقت کنید که این داوطلبان که موفقیت را صفر و یک میبینند، شدیدا در معرض فرسودگی تحصیلی قرار دارند.
داوطلبان پشت کنکوری
شاید آن دسته داوطلبانی که دانش آموز هستند برنامه متنوع تری دارند و زمانی را در مدرسه هستند و زمانی را به مطالعه اختصاص میدهد، اما داوطلبان پشت کنکوری که دقیقا مانند مطلبی که بالاتر گفتیم، هر گونه تفریحات و ارتباطات اجتماعی را حذف میکنند، دچار فرسودگی تحصیلی میشود. پس پشت کنکوری بودن بد نیست، فقط باید تعادل را بین زندگی و درس برقرار کرد.
افرادی با ساعت مطالعه بسیار بالا و بدون استراحت
درست است که اکثریت داوطلبان کنکور به دنبال راههای افزایش انرژی برای درس خواندن هستند، اما خودتان بهتر میدانید که فقط و فقط درس خواندن بدون در نظر گرفتن زمانی برای تفریح، ورزش یا پیاده روی، خودش منجر به کاهش بازدهی شما میشود.
داوطلبانی که حمایت عاطفی ندارند
میتوانید برای داشتن حمایت عاطفی کافی، دوستانی مانند خودتان پر تلاش داشته باشید، و زمانهایی را به مطالعه گروهی اختصاص دهید. دقت کنید که برای مطالعه گروهی تعداد باید حداکثر 5 نفر باشد و جدیت فراموش نشود. سعی کنید در دوران کنکور از افراد منفی گرا و نا امید تا حد امکان دوری کنید یا حداقل صحبتهای آنها را به عنوان حقیقت بی چون و چرا در نظر نگیرید.
راههای پیشگیری از فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور
در این قسمت بیایید ببینیم که چگونه میتوانیم از این مشکل بسیار رایج در امان بمانیم:
برنامه ریزی منعطف و شخصی سازی شده
این مورد خصوصا برای داوطلبان کنکوری شاغل و بزرگسال، اهمیتی دو چندان دارد، شما باید با در نظر گرفتن زمانهای آزاد و سبک زندگی خودتان برنامه بریزید، در صورتی که نمیتوانید این کار را بکنید، کمک گرفتن از مشاوران کنکور و همچنین استفاده از بهترین دفترهای برنامه ریزی کنکور، میتواند مفید باشد.
استراحت هدفمند
بگذارید خیالتان را راحت کنم که استراحت در حد معمولش اصلا اتلاف وقت نیست! بلکه بخشی از فرایند بازسازی و سازمان دهی مغز شماست. یکی از بهترین تصمیمهای کنکوریها این است که به اندازه خواب و استراحت داشته باشند.
حفظ ارتباط اجتماعی
این مورد شاید کمتر نیاز به توضیح داشته باشد، همان طور که میدانید انسان یک موجود اجتماعی است و اگر خودش را از این ارتباط به کلی محروم کند، ممکن است با مشکلاتی مواجه شود، پس همان طور که گفتیم، رفاقت خود را با دوستان با انگیزه و امیدوار حفظ کنید.
درمان فرسودگی تحصیلی در دوران کنکور
- حجم مطالعه را موقتا کاهش دهید.
- چند روزی (نه بیش از حد) ریکاوری ذهنی داشته باشید.
- روی مرور و تست سبک تمرکز کنید.
- از مشاور تحصیلی یا روان شناس قرار بگیرید.
- هدفهای کوتاه مدت و قابل دستیابی تعیین کنید.
خبر خوب برای شما داوطلبان عزیز این است که: فرسودگی تحصیلی قابل درمان است، اگر هم به موقع درمان شود که بهتر است.
نقش خانواده در کاهش فرسودگی تحصیلی
- حمایت عاطفی به جای تحت فشار قرار دادن داوطلب کنکور
- تمرکز بر تلاش نه فقط نتیجه
- ایجاد فضای امن برای صحبت کردن
- پرهیز از مقایسه با دیگران
| موضوع | خلاصه |
|---|---|
| تعریف فرسودگی تحصیلی | خستگی ذهنی و روانی ناشی از فشار طولانیمدت کنکور |
| علائم | بیانگیزگی، افت تمرکز، خستگی، ناامیدی |
| دلایل | برنامه سنگین، مقایسه، فشار خانواده، کمخوابی |
| پیشگیری | برنامه منعطف، استراحت، خواب کافی، حمایت عاطفی |
| درمان | کاهش فشار، ریکاوری ذهنی، کمک تخصصی |
آیا فرسودگی تحصیلی باعث افت رتبه کنکور میشود؟
بله، اگر درمان نشود میتواند عملکرد را بهشدت کاهش دهد.
فرسودگی تحصیلی با تنبلی فرق دارد؟
کاملاً. فرسودگی نتیجه فشار زیاد است، نه کمکاری.
چقدر طول میکشد تا فرسودگی تحصیلی درمان شود؟
بسته به شدت آن، از چند روز تا چند هفته زمان نیاز دارد.
آیا استراحت کردن باعث عقب افتادن از برنامه نمیشود؟
برعکس، استراحت درست باعث افزایش بازدهی میشود.
چه زمانی باید به مشاور مراجعه کرد؟
چه زمانی باید به مشاور مراجعه کرد؟
