بدترین اشتباهات کنکوریها: ۵تلهای که باید بشناسید!
از زمانیکه برای کنکور شروع به مطالعه کردهاید، احتمالا با این موضوع مواجه شدهاید که بر خلاف انتظار نتیجه معقولی کسب نمیکنید، و از خود میپرسید که چرا با اینکه درس میخوانم نتیجه نمیگیرم؟
پس بنظر شما بدترین اشتباهات کنکوریها و تلههایی که در آن گرفتار میشوند میتواند در این موضوع تاثیرگذار باشد؟
طبق مطالعاتی که داشتم متوجه شدم که درصد زیادی از دانشآموزان مستعد و کوشا، نه به دلیل مطالعه اندک بلکه بهخاطر اشتباهات پنهان و دامهای کنکور آن نتیجهای که شایسته آن هستند را نمیگیرند.
در ادامه تلاش شده که تلههای کنکور را بررسی کنیم تا شما با شناختن آنها بهترین نتیجه را بگیرید.
تلههای پنهان در مدیریت زمان و برنامهریزی
برای رسیدن به موفقیت تنها ساعت مطالعه عامل تعیینکننده نیست!
بله درست متوجه شدید، اگر شما فقط به دنبال این باشید که ساعت بیشتری از روز را صرف مطالعه کنید و به دنبال شکستن آمار خود و دیگران باشد به موفقیت نخواهید رسید.
کیفیت و ساختار زمانی که برای مطالعه صرف میکنید بسیار اهمیت دارند.
عوامل مختلفی باعث نتیجهبخش شدن این تلاشها میشوند، خلاصه نویسی اصولی و نکته برداری و یا بهترین ساعت و حداقل میزان خواب مورد نیاز داوطلبان کنکور و … همگی عواملی مهم در این مسیر هستند.
در ادامه تلههای کنکور که مستقیما میتوانند ذهن و زمان شما را هدف قرار دهند تا به عدم موفقیت شما منجر شود، عامل مهم دیگری است که باید آنها را بشناسید تا از این پیشامد جلوگیری کنید.
تله اول: کمالگرایی فلجکننده در طراحی برنامه
گاهی در زمانهای مشاوره به دانشآموزان پیشنهاد میکنم: یک برنامه طراحی کنید و یا ساختار آنرا مشخص کنید که فکر میکنید می تواند بهترین برنامه باشد و همراه خود بیاورید.
فکر میکنید با چه چیزی مواجه میشوم؟
اغلب در طرح و برنامهریزی این برنامه یک کمال مطلق را در نظر میگیرند و برنامهای میآورند که دقیقه به دقیقه آن محاسبه شده و هیچگونه انعطافی ندارد.
این دقیقا یک تله کنکور در برنامهریزی است.
همچین برنامهای که در آن اجازه هیچگونه خطایی نداریم و با کوچکترین حادثهای مانند یک بیماری ساده و یا یک ربع بیشتر خوابیدن به کلی به هم میریزد، تنها باعث میشود که شما به یک اضطراب زیاد دچار شوید و در اولین قدم برنامه را رها کنید.
پس باید روش های برنامه ریزی کنکور به گونهای شخصیسازی شده باشند که اول شما را از استرس دور نگه دارند و منطقهای امن برای شما ایجاد کنند و در ادامه به نیازهای شما در درس خواندن پاسخ دهد.
چرا اشتباه در برنامهریزی میترسیم؟
من فکر میکنم یکی از دلیلهای کمالگرایی در نمونه برنامه ریزی کنکور ترس از شکست خوردن باشد.
مثال میزنم؛ فکر کنید یک فرد بدون داشتن برنامهریزی شکست میخورد، فکر میکنید از پس از مواجهه با این شکست چه دلیلی برای آن خواهد داشت؟ بله، میگوید خب من برنامهریزیای نداشتم و شکست خوردم.
حالا اما اگر یک فرد دیگر با وجود برنامهریزی شکست بخورد دلیل آن را در چه چیزی جستوجو میکند؟ احتمالا شروع به تخریب خود میکند و میگوید با وجود داشتن برنامهریزی من فرد بیکفایتی هستم که نتوانستم موفق شوم!
البته نمیتوان منکر نقش مشاوران بد در این زمینه شویم که فقط بهخاطر آنکه برنامههای خود را بهترین معرفی کنند، همچین حسی را منتقل میکنند.
پس در نهایت فرد دچار یک کمالگرایی خواهد شد که من باید برنامهای این چنینی داشته باشم تا موفقیت خود را در کنکور تضمین کنم.
داستان واقعی: کسی که ۱۴ساعت مطالعه کرد و هیچی نخواند
خود من در اولین سال کنکورم درگیر این موضوع شدم، خب طبق تجربه هایی که از مراوده با مشاورهای کنکور داشتم و تیتر خبرهایی که میدیدم اینطور فکر میکردم که باید 14 ساعت در روز را حتما مطالعه کنم تا موفق شوم.
پس شروع به نوشتن یک برنامه سخت و جان فرسا با محدود کردن هر تفریح و استراحتی کردم.
روز اول یک ساعتی از برنامه جا موندم، پس دوباره مجبور شدم یک زمانی را در روز بعد برای بازنگری برنامهای که داشتم زمان بگذارم که خب طرح همچون برنامهای اصلا زمان کمی را هم از من نگرفت.
اما در نهایت چه چیزی نصیبم شد؟ یک نتیجه افتضاح در آزمون پایان آن هفته و روحیهای بد برای ادامه و درسهایی که حتی شروعشان نکرده بودم و زمانی که از دست داده بودم.
تله دوم: مطالعه عمیق بدون استراحت (فرسودگی ذهنی)
دانشآموزان زیادی فکر میکنند خب من هرچقدر کمتر بخوابم میتوانم بیشتر درس بخوانم.
این شیوه فکری تنها یک تله در کنکور است.
همانطور که در مقاله بهترین ساعت و حداقل میزان خواب مورد نیاز داوطلبان کنکور بررسی کردیم، حافظه و ذهن داوطلب برای بازیابی توان خود و همچنین تثبیت مطالب و انتقال آنها به حافظه بلند مدت نیاز به مدت مشخصی خوابیدن دارد.
این موضوع میتواند در طولانی مدت باعث شود که شما فکر کنید ساعات زیادی را مطالعه کردهاید و مطالب را آموختهاید اما در روز آزمون میبینید اصلا نمیتوانید مطالب را به خاطر بیاورید.
پس با فکر اشتباه باعث از دست رفتن زمان و فرسودگی ذهنی خود نشوید.
تله سوم: چسبیدن به مباحث سخت و رها کردن آسانها
این موضوع که شاید دلیل آن هم به نوعی کمالگرایی باشد، روی این موضوع تمرکز میکند که من برای اینکه شکست نخورم باید روی نقطه ضعفهایم تمرکز کنم.
ذهن هر فردی وقتی موضوعی را نمیشناسد و یا برای یک دانشآموز کنکوری سوال یا مطلبی جدید است از آن میترسد.
در برخی از داوطلبان این موضوع باعث میشود که فرد روی همان مسائل تمرکز کند تا ریشه این ترس را از بین ببرد.
تمرکز روی نقطه ضعفها و برطرف کردن آن اشتباه نیست، اما اگر این موضوع باعث شود نقاط قوت خود را فراموش کنید و یا زمان خود را صرف موضوعی بیاهمیت کنید که دلیل آن صرفا ناشناخته بودن آن است باعث شکست شما خواهد شد.
بعضی مطالب ضریب کمی در کنکور دارند و تعداد سوالات محدودی از آنها طرح میشود در صورتی که شاید مطالبی که شما در آنها قوت دارید سهم بیشتری از سوالات کنکور را در بر بگیرد که در این صورت باعث افت رتبه شما خواهد شد.
تله چهارم: عدم تقسیمبندی زمان برای مرورهای منظم
برنامهریزی برای مرور در فواصل مختلف برای تثبیت مطالب مهمترین موضوع در کنکور است.
از نظر من مرور کردن مطالب خوانده شده خیلی مهمتر از یادگیری مطالب جدید است.
خب شاید شما ابتدای راه باشید و سوال شما این باشد که مرور و جمعبندی کنکور چیست؟ و چگونه انجام میشود؟ پس باید در مباحث جداگانهای بخشهای مختلف آن مانند آموزش خلاصهنویسی اصولی و نکته برداری که با ذکر جزئیات، خلاصه نویسی درست را توضیح میدهد و یا خلاصهنویسی جمعبندی کنکور1405 مربوط به روشهای جمعبندی کنکور است، به بررسی آن بپردازیم.
قانون فراموشی ابینگهاوس و کنکور
طبق قانون فراموشی ابینگهاوس، 70 درصد اطلاعات در 24 ساعت اول یادگیری آن فراموش میشوند. برای ملموس تر شدن این مفهوم منحنی فراموشی را ببینید.
این موضوع اهمیت مرور را نشان میدهد، که ما برای مباحثی که مطالعه میکنیم باید برنامه ریزی داشته باشیم که در فواصل مختلف آنها را مرور کنیم.
عدم توجه به این موضوع باعث میشود دانشآموز در ماههای آخر، همزمان هم درس جدید بخواند
و هم مباحث قدیمی را از ابتدا یاد بگیرد.
دامهای روانشناختی که نمره شما را میبلعند
بسیاری از داوطلبان مدام مشاور تعویض میکنند و تحتتاثیر صحبتی که با دوستان خود دارند فکر میکنند مشاور آنها میتواند عملکرد بهتری داشته باشد و یا به واسطه خانواده دوستان و هر مسئلهای مدام در حال مقایسه خود با دیگرانند.
این نوع از فکرها فقط باعث آسیب رساندن به شما و شکست در مسیر کنکور خواهد شد.
به خودتان ایمان داشته باشید از این موارد دور باشید و هر عملکردی که باعث میشود خود شما از دیروز خود بهتر عمل کنید را حفظ کنید.
تله پنجم؛ “مقایسه با دیگران” و اضطراب عملکرد
مقایسه بزرگترین دشمن کنکوریها است.
این مقایسه و کنجکاوی درباره عملکرد آنها در کنکورهای آزمایشی و یا نمرات آنها فقط تمرکز شما را از بین میبرد.
این تله مقایسه، مدام باعث میشود اضطراب بگیرید و یا اعتماد به نفس خود را از دست بدهید.
شرایط هرکسی با فرد دیگر متفاوت است که به واسطه این شرایط هر فرد نیاز متفاوت و عملکرد متفاوتی را رقم میزند؛ پس بر همین مبنا ذاتا مقایسه اشتباه است و فقط ذهن شما را بهم میریزد.
تمرکز بر نمودار رشد شخصی، قطعا نتیجه بهتری از مقایسه به دیگران برای شما رقم میزند.
در جدول زیر میتوانید خلاصه این موضوعات را مشاهده کنید.
| ردیف | تله کنکوری (دام) | نشانههای درگیری (چگونه بفهمیم؟) | راهکار رهایی (چگونه خلاص شویم؟) |
| ۱ | کمالگرایی فلجکننده در برنامه | طراحی برنامه مطالعهای که دقیقه به دقیقه محاسبه شده، فاقد هرگونه انعطاف است و با کوچکترین خطا کلاً رها میشود. | برنامهریزی را شخصیسازی کنید تا استرسزا نباشد. برای رهایی از ترس شکست، منطقه امن ایجاد کنید و از برنامههای کاملا خشک دوری کنید. |
| ۲ | مطالعه عمیق بدون استراحت (فرسودگی ذهنی) | اور به اینکه هرچه کمتر بخوابم، بیشتر درس میخوانم و در نهایت در روز آزمون مطالب را به یاد نمیآورم. | حتماً به ذهن فرصت بازیابی و تثبیت مطالب در حافظه بلندمدت بدهید (اهمیت خواب کافی). از فرسودگی ذهنی جلوگیری کنید. |
| ۳ | چسبیدن به مباحث سخت و رها کردن آسانها | تمرکز بیش از حد و وسواسی روی نقطه ضعفها و مطالب ناشناخته، حتی اگر ضریب کمی در کنکور داشته باشند، به بهای فراموش کردن نقاط قوت. | نقاط ضعف را رفع کنید، اما مطمئن شوید که زمان کافی برای مطالعه و تثبیت نقاط قوت که سهم بیشتری در رتبه دارند، حفظ شود. |
| ۴ | عدم تقسیمبندی زمان برای مرورهای منظم | تمرکز صرف بر یادگیری مطالب جدید به شکلی که در ماههای آخر مجبور به یادگیری مطالب قدیمی از ابتدا شوید. | طبق قانون فراموشی ابینگهاوس، حتماً برای مرور مطالب خوانده شده در فواصل مشخص، زمانبندی کنید؛ زیرا مرور مهمتر از یادگیری جدید است. |
| ۵ | مقایسه با دیگران و اضطراب عملکرد | کنجکاوی مداوم درباره نمرات آزمایشی دوستان و تغییر مشاور بر اساس صحبت دیگران، که منجر به اضطراب و از دست دادن اعتماد به نفس میشود. | تمرکز را کاملاً بر نمودار رشد شخصی خود بگذارید و از مقایسه پرهیز کنید. به خود ایمان داشته باشید و فقط تلاش کنید از دیروز خود بهتر عمل کنید. |
چگونه از این ۵تله نجات پیدا کنیم؟
خب ما الان توانستیم این تلهها را بشناسیم، حالا در قدم بعدی باید راه خروج از آن هارا یاد بگیریم و با آنها مقابله کنیم.
تکنیک تحلیل خطا
تعداد قابل توجهی از داوطلبین کنکور، پس از مجموعه تستها و یا کنکورهای آزمایشی تنها به دنبال نمره و درصد آزمون هستند.
این عملکرد اشتباه است، چیزی که نتیجه بخش خواهد بود تحلیل عمیق اشتباهات و حتی پاسخ های صحیح است. شما باید حداقل یک روز را در هفته بلافاصله پس از آزمون آن را تحلیل کنید و نکات را یادداشت کنید و نتیجه این تحلیل را در برنامه ریزی هفته بعد خود اعمال کنید.
این نکات میتواند نقاط قوت و ضعف شما و همچنین دیدگاه طراح سوالات و دامهای تستی را در اختیار شما قرار بدهد.
به جز موارد درسی شما باید رفتارهای خودتان را نیز مورد بررسی قرار دهید.
به عنوان مثال این سوالات را از خودتان بپرسید که:
- در کدام درس حواسم پرت شد؟
چرا فلان سوال ساده را پاسخ دادم اما جواب غلطی را به دست آوردم؟ - آیا در آزمون میخواستم روی دوستم را کم کنم و نتیجه بهتری بگیرم؟
با ثبت همچین مواردی به مرور میتوانید الگوی رفتاری خود را پیدا کنید. به طور مثال متوجه می شوید هر وقت درس فیزیک را در پایان روز مطالعه می کنم دقتم در آزمون افت میکند.
یا چون تمرکزم فقط روی نقطه ضعفهایم بود، سوالات ساده و مطالبی را که بلد بودم هم اشتباه پاسخ دادم.
این نکات همان شناسایی تلههای شخصی شماست.
مدیریت اضطراب: از ترس به تمرکز
فهمیدیم که ترسیدن از شکست (که در تله کمالگرایی دیدیم) و یا ترس از نمره پایین، یکی از دلایل افت عملکرد ماست.
باید بتوانیم از این اضطراب به عنوان سوختِ حرکت، استفاده کنیم.
زمانی که حس کردید که حجم درسها بسیار زیاد است و نمیدانید زمان خود را صرف مرور کنید یا درس جدید بخوانید، دچار فلج ذهنی خواهید شد.
در این لحظه، کوچکترین بخش کار را انتخاب کنید، مثلا مرور یک تیتر از مباحث قبلی. اینکار باعث میشود هم زمان را مدیریت کنید و هم با کاهش اضطراب تصمیم بهتری بگیرید.
برنامهریزی منعطف: رد شدن از دام کمالگرایی
برای شکستن تله کمالگرایی در برنامهریزی، باید زمانی را برای اتفاقات غیرمنتظره در نظر بگیرید.
- قانون 10/50: برنامه مطالعه خود را به دو بخش تقسیم کنید، مثلا 50 درصد زمان مطالعه مباحث جدید و 50 درصد آن به صورت شناور و با تصمیم شما انجام شود که میتوان به عنوان بیمه کنکور آن را شناخت.
اگر برنامهتان به خاطر ترافیک یا کسالت کمی به هم خورد، از این ۱۰٪ استفاده کنید. اگر برنامه طبق روال پیش رفت، این ۱۰٪ را به مرور مطالب هفته قبل اختصاص دهید. این کار باعث میشود که شما یک اطمینانی داشته باشید که حتی اگر یک روز ضعیف عمل کردید، برنامه کاملا از بین نرفته است.
شناخت تلهها، نصف راه موفقیت است
از نظر من کنکور را میتوان به یک مسابقه دو ماراتن با موانع ذهنی تشبیه کرد.
یک دانشآموز قوی که درگیر این دامهای ذهنی میشود مانند دوندهای است که با کفشهای سنگین در مسابقه شرکت کرده است. تلاش میکند اما سرعتش پایین است.
پس سعی کنید انرژی خود را در راه یادگیری صرف کنید نه ترسها یا وسواس های بی مورد.
۱. چرا با وجود درس خواندن زیاد، نمره نمیگیرم؟
به جای «تعداد ساعت»، روی «کیفیت» تمرکز کنید. بسیاری از داوطلبان به دلیل اشتباهات پنهان (مثل کمالگرایی در برنامه) و عدم خواب کافی، بازدهی پایینی دارند.
۲. چرا برنامهریزی دقیق و خشک منجر به شکست میشود؟
برنامههای کمالگرایانه بدون انعطاف، با کوچکترین اختلالی (بیماری، خواب) به هم میریزند و اضطراب میسازند. برنامه منعطف (مثل قانون ۱۰/۵۰) که زمانهای جبرانی دارد، تضمین موفقیت است.
۳. آیا باید فقط روی نقاط ضعف تمرکز کنم؟
خیر. تمرکز صرف روی مطالب سخت و بیضریب باعث میشود از نقاط قوت خود که پتانسیل نمرهگیری بیشتری دارند، غافل شوید. تعادل بین ضعف و قوت ضروری است.
۴. آیا کمخوابی باعث موفقیت میشود؟
خیر. مغز برای انتقال اطلاعات به حافظه بلندمدت به خواب نیاز دارد. مطالعه بدون استراحت منجر به فرسودگی ذهنی میشود و در روز آزمون مطالب را فراموش خواهید کرد.
۵. مقایسه خود با دیگران چه تاثیری دارد؟
مقایسه بزرگترین دشمن تمرکز است و فقط اضطراب و کاهش اعتمادبهنفس را به همراه دارد. به جای مقایسه، روی رشد شخصی و تحلیل خطاهای خود تمرکز کنید.
