روش های برنامه ریزی کنکور
روش های برنامه ریزی کنکور: چگونه با برنامه درست رتبه خوبی کسب کنیم؟ کنکور دیگر مانند امتحانات مدرسه یا امتحان نهایی نیست، که فقط یک کتاب را بخواهیم امتحان بدهیم و تمام زمان خود را به مطالعه و حل نمونه سوال از همان درس اختصاص دهیم، در کنکور ما تمام کتاب هایی که در سه سال مطالعه کردیم را امتحان می دهیم.
همین جمله بالا کافی است تا متوجه شویم که برنامه ریزی در این دوران چقدر اهمیت دارد و بدون آن شاید احتمال موفقیت بسیار کم باشد. اگر نمونه برنامه ریزی کنکور را دیده باشید، حتما متوجه این مورد شده اید که اصول خاصی برای تهیه آن به کار گرفته شده.
ممکن است با شنیدن برنامه ریزی به یاد یک جدول بیفتید که برای هر ساعت در هر روز درس و وظیفه ای خاص در نظر گرفته شده، باید در نظر داشته باشید که برنامه ریزی فقط کشیدن یک جدول زیبا با خودکارهای رنگی نیست! برنامه ریزی سامل در نظر گرفتن هدف، نقاط قوت و ضعف و اوقات فراغت است.
برنامه باید منعطف باشد، داوطلب کنکور یک ربات نیست که برنامه ای خاص بگیرد و مو به مو انجام دهد. حوادث احتمالی و حتی تفریحات سال کنکور هم باید در برنامه ریزی در نظر گرفته شوند.
“اگر در برنامه ریزی شکست بخوری، در واقع داری برای شکست برنامه ریزی می کنی.”
بنجامین فرانکلین
اول راه و اهمیت برنامه ریزی کنکور
در ابتدا باید با این حقیقت رو به رو شویم که بدون برنامه ریزی، هر مقدار تلاش ممکن است به هدر برود. اتوبوس لوکس و مدرنی که هیچ مسیر خاصی ندارد، مسافران را به بیراهه خواهد برد.
برنامه ریزی درست و اصولی خصوصا آن ها که توسط بهترین مشاوران تحصیلی تهیه شده باشند، موجب می شود که داوطلب دقیقا بداند که در چه زمانی چه کاری را انجام دهد و آرامش ذهنی داشته باشد و استرس و عقب ماندگی او از برنامه کنکور کم تر باشد.
به گزارش بهترین مشاوران آموزشی، بیش از 70 درصد رتبه برترهای کنکور گفته اند که یک برنامه اصولی و منظم راز موفقیت آن ها بوده است. برنامه ریزی باید خصوصیات زیر را دارا باشد:
- شخصی سازی شود(برنامه شما با همکلاسیتان نمی تواند مشابه باشد.)
- قابل اجرا باشد(داوطلبی که تا دیروز 2 ساعت هم مطالعه نداشت، چطور باید به شکل ناگهانی روزانه 15 ساعت مطالعه کند؟ )
- انعطاف داشته باشد(پیش بینی حوادث، خستگی و بیماری را نیز داشته باشید.)
“برنامه ریزی پلی است بین رویا و واقعیت”
جیم ران
هدفگذاری و تحلیل وضعیت فعلی برای برنامه ریزی کنکور
هدف، قطب نمای شما در مسیر رسیدن و رشته و دانشگاه مورد علاقه است، بدون هدف بعد از مدتی چون چرایی برای ادامه راه خود ندارید ممکن است بی انگیزه شوید. منظورمان از هدف چیزی عجیب و غریب نیست! همین که می خواهم امروز 50 تست گسسته حل کنم، خودش یک هدف است و به داوطلب انرژی می دهد.
بدون تعارف و حس خودشیفتگی! وضعیت خود را مطابق سوالات زیز تحلیل کنید.
- میزان تسلط شما در هر درس چقدر است؟
- ساعت مطالعه واقعی شما چقدر است؟
- بیشترین اتلاف وقت شما در کجاست؟
- نقاط ضعف و قوت شما چیست؟
بعد از پاسخ به سوالات بالا و روشن کردن وضعیت فعلیتان باید به سراغ مدل SMART بروید و بر اساس آن هدف گذاری کنید.
- هدف باید مشخص باشد(Specific): مثلا هدف من رسیدن به رتبه زیر 2000 در ریاضی یا تجربی است.
- هدف باید قابل سنجش باشد(Measurable): هدف من رساندن درصد زیست شناسی از 30 به 70 است.
- هدف باید در دسترس باشد(Achievable): رسیدن از درصد 10 در درسی خاص به 70 آن هم در یک ماه، منطقی نیست.
- هدف باید واقعی باشد(Realistic)
- هدف باید زمان دار باشد(Time-bound): مثلا تا پایان این ماه در دو مبحث از درس حسابان به تسلط خواهم رسید.
هدف را بهتر است روی کاغذ مکتوب کنید تا احساس تعهد بیشتری داشته باشید. نیاز نیست برای این کار دفترچه ای گران قیمت تهیه کنید! فقط یک کاغذ و قلم کفایت کامل دارد!
“هدفی که مکتوب نشود، فقط یک آرزو است”
آنتونی رابینز
زمانبندی و تعیین مقیاسهای روزانه، هفتگی و ماهانه
وقتی به برنامه سالانه خود یا برنامه راهبردی آزمون آزمایشی خود نگاه می کنید، احتمالا به سنگینی و پیچیدگی مطالعه این دروس پی می برید و می بینید که مثلا شروع ریاضی کنکور از صفر چقدر دشوار است.
یک برنامه حرفه ای دارای سه بخش روزانه، هفتگی و ماهانه است، یعنی نیاز به خواندن آن برنامه سالانه به صورت یکجا نیست! همان طور که یک برج هم از آجرهای کوچک ساخته شده، تکمیل برنامه سالانه شما هم در گرو تکمیل برنامه روزانه و هفتگی است.
برنامه ریزی ماهانه
در این برنامه جهت کلی مشخص می شود. مثلا برنامه دارید که در ماه اول، دهم را مرور کنید، در ماه دوم به جمع بندی دروس یازدهم بپردازید و مثلا در ماه سوم روی دوازدهم مسلط شوید و تست های جامع بزنید.
برنامه ریزی هفتگی
نکته مهم در برنامه ریزی هفتگی این است که باید متنوع باشد، این که یک هفته کامل به مطالعه هندسه بپردازید، چندان حرفه ای نیست، حتی احتمالا شما را به زودی خسته می کند. پس برنامه ای متنوع که شامل مطالعه، تست، مرور و درس ها مختلف باشد تهیه کنید.
در این جا دو نمونه برنامه برای داوطلبان ریاضی و تجربی آمده است. دقت کنید که این ها فقط نمونه هستند و نباید دقیقا مشابه این ها را تقلید کنید.
گروه تجربی
| روز هفته | زیستشناسی | فیزیک | شیمی | ریاضی | زمینشناسی | مرور و تستزنی کلی |
| شنبه | مطالعه فصل ۱ (سلول و بافت) + خلاصهنویسی ۲ صفحه | حل ۳۰ مسئله از مبحث سینماتیک | مطالعه فصل ۱ (ساختار اتم) + حاشیهنویسی | حل ۴۰ تست از معادلات درجه دوم | مرور فصل ۱ (لایههای زمین) | تحلیل ۵۰ تست اشتباه هفته قبل + ۲۰ تست ترکیبی |
| یکشنبه | حل ۶۰ تست از فصل ۲ (گیاهان) | مطالعه فصل ۲ (دینامیک) + رسم نمودارها | حل ۵۰ تست از واکنشهای شیمیایی | مطالعه هندسه تحلیلی + حل ۳۰ مسئله | حل ۲۰ تست از کانیها | مرور خلاصههای زیست + ۳۰ تست فیزیک |
| دوشنبه | مطالعه فصل ۳ (جانوران) + فلشکارت ۱۰ مورد | حل ۴۰ تست از کار و انرژی | مطالعه فصل ۲ (جدول تناوبی) + آزمایش مجازی | حل ۵۰ تست از مشتق | مطالعه فصل ۲ (زمینلرزه) | ۴۰ تست شیمی + تحلیل نقاط ضعف |
| سهشنبه | حل ۷۰ تست ترکیبی از فصلهای ۱-۳ | مطالعه فصل ۳ (نوسان) + مثالهای عملی | حل ۴۰ تست از پیوندها | مطالعه آمار و احتمال + حل ۲۵ مسئله | حل ۲۵ تست از вулکانها | مرور ریاضی + ۳۰ تست زمین |
| چهارشنبه | مرور فصلهای خواندهشده + خلاصه ۳ صفحه | حل ۵۰ تست از الکتریسیته | مطالعه فصل ۳ (اسید و باز) | حل ۶۰ تست از حد و پیوستگی | مطالعه فصل ۳ (آبکره) | ۵۰ تست زیست + آزمون کوچک خانگی |
| پنجشنبه | حل ۸۰ تست پیشرفته از زیست پایه | مطالعه فصل ۴ (مغناطیس) + حل مسئله | حل ۵۰ تست از تعادل شیمیایی | حل ۴۰ تست از انتگرال | حل ۳۰ تست ترکیبی زمین | تحلیل آزمون + مرور ضعفها |
| جمعه | استراحت فعال: مرور کل هفته + حل ۴۰ تست ترکیبی زیست | – | – | – | – | آزمون آزمایشی کامل + ثبت پیشرفت حجمی |
گروه ریاضی
| روز هفته | ریاضیات (حسابان/هندسه/گسسته) | فیزیک | شیمی | مرور و تستزنی کلی |
| شنبه | حل ۵۰ تست حسابان (مشتق پیشرفته) + مطالعه هندسه (دایرهها) | مطالعه فصل ۱ (سینماتیک) + حل ۳۰ مسئله | مطالعه فصل ۱ (ساختار اتم) + خلاصه ۲ صفحه | ۴۰ تست ترکیبی ریاضی + تحلیل اشتباهات |
| یکشنبه | مطالعه گسسته (گرافها) + حل ۴۰ مسئله | حل ۵۰ تست از دینامیک | حل ۴۰ تست از جدول تناوبی | مرور فیزیک + ۳۰ تست شیمی |
| دوشنبه | حل ۶۰ تست هندسه تحلیلی + مطالعه آمار | مطالعه فصل ۲ (نیروها) + رسم دیاگرام | مطالعه فصل ۲ (پیوندها) + آزمایش ذهنی | ۵۰ تست حسابان + نقاط ضعف |
| سهشنبه | حل ۵۰ تست گسسته (ترکیبیات) | حل ۴۰ تست از انرژی | حل ۵۰ تست از واکنشها | مرور شیمی + ۴۰ تست فیزیک |
| چهارشنبه | مطالعه حد و پیوستگی + حل ۷۰ تست ترکیبی ریاضی | مطالعه فصل ۳ (نوسان و موج) | مطالعه فصل ۳ (اسیدباز) + حل مسئله | ۶۰ تست هندسه + آزمون کوچک |
| پنجشنبه | حل ۶۰ تست انتگرال + مرور گسسته | حل ۵۰ تست الکتریسیته | حل ۴۰ تست تعادل | تحلیل آزمون + مرور ضعفها |
| جمعه | استراحت فعال: مرور کل هفته + حل ۵۰ تست پیشرفته ریاضی | – | – | آزمون آزمایشی کامل + ثبت پیشرفت حجمی |
برنامه روزانه
دقیق ترین بخش برنامه داوطلبان همین برنامه روزانه است، باید بدانیم هر روز چند ساعت؟ چه درس هایی؟ مطالعه می کنیم و چقدر استراحت می کنیم. اگر برنامه خود را شب و قبل از خواب بنویسید، برای روز بعد انگیزه و انرژی بیشتر دارید. برای کنکوری های شاغل برنامه روزانه اهمیتی دوچندان پیدا می کند.
اولویت بندی دروس بر اساس ضرایب و توانایی ها در برنامه ریزی کنکور
در کنکور تمامی درس ها اهمیت دارند اما اهمیت آن ها یکسان نیست، باید بر اساس ضرایب هر درس، تصمیم بگیریم که در برنامه چه زمانی را به آن ها اختصاص می دهیم.
اما در نظر گرفتن ضرایب کافی نیست. به عنوان مثال ضریب فیزیک برای داوطلب تجربی از زیست پایین تر است، اما اگر داوطلب پایه قوی در زیست و پایه ای ضعیف در فیزیک دارد، واضح است که باید برای فیزیک حتی بیشتر از ضریبش وقت بگذارد تا به یک درصد قابل قبول در آن برسد.
درس هایی که در آن ها قوی هستیم را هم با تمرین و مرور حفظ می کنیم تا در آن ها افت نکنیم. دقت کنید اگر به درسی بیشتر علاقه دارید دلیل نمی شود که برای آن زمان بیشتری را صرف کنید، بودجه بندی کنکور بر اساس علاقه من و شما نیست!
“افراد موفق کارهای مهم را در اولویت می گذارند و نه کارهای آسان را.”
برایان تریسی
مرور و تست زنی: کلید تثبیت یادگیری
مغز انسان طوری طراحی شده که اگر مطلبی برایش کاربرد نداشته باشد، آن را فراموش می کند و دقیقا همین نکته ضرورت مرور را برای ما آشکار می کند.
” اگر مرور نکنید تا 80 درصد مطالب تا کمتر از یک ماه فراموش می شود.”
هرمان ابینگهاوس
در روش مطالعه ریاضی، زیست و سایر درس ها تاکید می شود که اولین مرور را 24 ساعت بعد از مطالعه، مرور دوم را یک هفته بعد، مرور سوم را یک ماه بعد و مرور چهارم را قبل از آزمون آزمایشی انجام دهید.
در کنار مرور تست زنی را نباید فراموش کرد، تست های آموزشی را برای یادگیری و تثبیت و تست های زمان دار را برای آزمودن یادگیری انجام دهید. دقت شود که مطالعه بدون زدن تست، مثل این است که یک بسکتبالیست فقط تمرین کند و مسابقه ندهد.
ابزارها، تکنولوژی و هوش مصنوعی در برنامهریزی کنکور
این روزها هوش مصنوعی به کمک همه از جمله کنکوری ها آمده است. برای مدیریت زمان می توانید از اپ StudySmarter و Focus To-Do استفاده کنید. دقت کنید که شما باید از تکنولوژی استفاده کنید نه آن که شما در خدمت آن باشید. اگر دیدید استفاده از هوش مصنوعی مضطربتان می کند، از آن استفاده نکنید.
مدیریت انگیزه، استراحت و جلوگیری از خستگی
یک دواطلب برای حفظ انگیزه و جلوگیری از خستگی باید به توصیه های زیر عمل کند.
- بعد از هر 90 دقیقه مطالعه، 15 دقیقه استراحت لازم است.
- بدن به حداقل 7 ساعت خواب شبانه نیاز دارد.
- خوراک های سالم را مصرف کنید. به ویژه وعده صبحانه به افزایش تمرکز کمک می کند.
- تفریحات کوتاه برای کنکوری ها لازم هستند، آن ها را در برنامه بگنجانید.
- هر زمان که دلسرد شدید به یاد بیاورید که چرا می خواهید کنکور دهید و هدفتان چیست؟
بازبینی برنامه، جمعبندی و آمادهسازی نهایی برای برنامه ریزی کنکور
برنامه نباید ثابت باقی بماند، برنامه باید مثل یک سیستم کامپیوتری مرتب بازنگری و به روز رسانی شود. بعد از مدتی از خود سوال کنید که
- کدام درس ها پیشرفت کرده اند؟
- کجاها از برنامه عقب هستم؟
- آیا نیاز به تغییر ساعت مطالعه وجود دارد؟
بعد از رسیدن به پاسخ این سوالات، می دانید که برنامه تا چه حد احتیاج به تغییر دارد. بدون برنامه درس خواندن از آفت های مطالعه کنکور است که باعث می شود، مسیر پیشرفت شما کند شود. داشتن برنامه حتی به ذهن شلوغ کنکوری ها کمک می کند تا آرامش خودش را بیابد. در مسیر برنامه ریزی، برای داشتن کنترل بیشتر روی درس ها می توان از بهترین دفتر های برنامه ریزی کنکور نیز استفاده نمود.
| بخش | نکات کلیدی |
| تعیین هدف و تحلیل وضعیت | شناخت دقیق وضعیت فعلی + هدفگذاری SMART |
| زمانبندی | تقسیم برنامه به روزانه، هفتگی، ماهانه |
| اولویتبندی دروس | تمرکز بر ضرایب بالا + دروس ضعیفتر |
| مرور و تستزنی | مرور منظم + تست هدفمند برای تثبیت |
| ابزارها و تکنولوژی | استفاده هوشمند از اپها و هوش مصنوعی |
| انگیزه و استراحت | خواب کافی + استراحت منظم + روحیه مثبت |
| بازبینی برنامه | اصلاح مداوم + جمعبندی در ماههای پایانی |
1. برنامهریزی کنکور صرفاً کشیدن یک جدول زیبا با خودکارهای رنگی نیست؛ برنامه ریزی شامل چه مواردی است؟
برنامهریزی شامل در نظر گرفتن هدف، نقاط قوت و ضعف و اوقات فراغت است.
2. چه ویژگیهایی باید در برنامه ریزی اصولی کنکور رعایت شود؟
برنامه باید شخصیسازی شود، قابل اجرا باشد و انعطاف داشته باشد (پیشبینی حوادث، خستگی و بیماری).
3. برای هدفگذاری در برنامه ریزی کنکور، بر اساس کدام مدل باید اهداف را تعیین کرد؟
باید بر اساس مدل SMART هدفگذاری کرد که شامل اهداف مشخص (Specific)، قابل سنجش (Measurable)، در دسترس (Achievable)، واقعی (Realistic) و زماندار (Time-bound) است.
4. برای جلوگیری از فراموشی مطالب، مراحل مرور یک مطلب پس از مطالعه چگونه است؟
پاسخ: اولین مرور را 24 ساعت بعد از مطالعه، مرور دوم را یک هفته بعد، مرور سوم را یک ماه بعد و مرور چهارم را قبل از آزمون آزمایشی انجام دهید.
5. برای مدیریت انگیزه و جلوگیری از خستگی داوطلب، چه نکاتی توصیه شده است؟
پاسخ: نکاتی مانند استراحت 15 دقیقهای بعد از هر 90 دقیقه مطالعه، نیاز بدن به حداقل 7 ساعت خواب شبانه، مصرف خوراکهای سالم (به ویژه صبحانه) و گنجاندن تفریحات کوتاه در برنامه.
