کنکور و استرس، راهکارهای عملی برای مدیریت استرس کنکور

کنکور و استرس، راهکارهای عملی برای آرامش و موفقیت، کنکور یک آزمون سر نوشت ساز است که نه تنها در تعیین شغل آینده داوطلبان اثر گذار است بلکه به طور غیر مستقیم بر سایر جنبه‌های زندگی افراد نیز تاثیر خود را اعمال می‌کند. مثال روابط اجتماعی افراد، جایگاه اجتماعی، وضع اقتصادی و… اما صبر کنید نمی‌خواهیم با گفتن این موارد استرس کنکور را در وجود شما شعله ور کنیم! اتفاقا می‌خواهیم در این مقاله گام‌هایی را برای مدیریت استرس کنکور برداریم.

در مقایسه کنکور ایران با سایر کشورها در می‌یابیم که در کشورهای که ورود به دانشگاه فقط بر اساس نمره‌های درسی و نمره آزمون ورودی (مانند کنکور) صورت می‌گیرد، احتمالا داوطلبان استرس آزمون بیشتری را تجربه خواهند کرد. کنترل استرس کنکور کار چندان دشواری نیست، فقط باید همان طور که مطالب درسی را تمرین می‌کنید، این تکنیک‌ها را هم تمرین کنید. مدیریت استرس کنکور شامل روش‌های برنامه ریزی، مدیریت زمان، خواب و خوراک کافی و مفید، مدیریت افکار منفی، تفریح و سرگرمی به اندازه و کمک حرفه‌ای در صورت نیاز، می‌شود.

استرس کنکور چیست؟ و چرا اهمیت دارد؟

اگر بخواهیم صادق باشیم یکی از پر تنش‌ترین رویدادهای زندگی یک جوان ایرانی، کنکور سراسری است. رقابت شدید بر سر رشته‌ها و دانشگاه‌های تاپ، فشار خانواده‌ها، حجم بالای درس‌ها همه و همه دست به دست هم می‌دهند تا استرس کنکور و اضطراب را در وجود داوطلبان کنکور شعله ور کنند.

استرس یک واکنش کاملا طبیعی بدن به شرایط استرس زا است، به بیان دیگر واکنش طبیعی بدن به یک شرایط غیر معمول استرس نامیده می‌شود. تا جایی استرس مفید است! و اتفاقا شما را واردار به سخت کوشی و پشتکار می‌کند، اما اگر از حد خودش خارج شود برای تمامی ابعاد زندگی یک داوطلب تهدید کننده است.

بر اساس تحقیقات روانشناختی استرس بیش از حد می‌تواند منجر به کاهش تمرکز، اختلال حافظه، مشکلات خواب، تضعیف سیستم ایمنی بدن و حتی بروز اضطراب و افسردگی مزمن و بالینی شود. بنابراین راهکارهای کاهش استرس در دوران کنکور از ضرورت هاست و باید پیگیری شود.

عوائم و عوارض استرس کنکور: به بدن خود گوش دهید!

گام اول در مبارزه با استرس کنکور و تلاش برای مدیریت آن، این است که علائم آن را بشناسید، در ادامه به برخی از مهمترین و رایج‌ترین علائم استرس کنکور خواهیم پرداخت:

• علائم جسمی: سر درد، مشکلات گوارشی، تپش قلب، بی خوابی، خستگی، ضعف سیستم ایمنی بدن، تغییر وزن (اضافه وزن یا کاهش وزن)
• علائم روانی: اضطراب، نگرانی بیش از اندازه، تجریک پذیری بالا، کاهش تمرکز، فراموشی، احساس درماندگی و افسردگی
• علائم رفتاری: پرخاشگری، انزوا، کاهش اشتها، سیگار کشیدن یا مصرف مواد مخدر، بی حوصلگی

اگر هر یک از علائم بالا را به طور مداوم تجربه می‌کنید و برای خود و اطرافیانتان بسیار اذیت کننده شده، توصیه می‌کنیم که به دنیال یک مشاور کنکور خوب باشید تا شما را در مسیر زندگی سالم‌تر در دوران کنکور یاری کند.

دلیل صلی ایجاد استرس کنکور: چه چیزی باعث ایجاد استرس کنکور می‌شود؟

• فشار تحصیلی: حجم مطالب درسی که باید برای کنکور مطالعه کرد بسیار زیاد است. به عنوان مثال بهترین منابع فیزیک کنکور ریاضی بسیار حجیم هستند و در همان حال داوطلبان تجربی و انسانی باید با کتاب‌های پر حجم زیست شناسی و فلسفه و منطق سر و کله بزنند، همه اینها باید در مدت زمانی محدود انجام شود، داوطلب تا آخر دنیا وقت ندارد که این ها را مطالعه کند!
• رقابت: در سال‌های اخیر با گسترش دانشگاه‌های آزاد، غیر انتفاعی، پیام نور و… فرصت‌های آموزش عالی افزایش قابل توجهی داشته، اما رشته‌های پرطرفدار در دانشگاه‌های برتر تهران و شهرهای بزرگ هنوز هنوز هم می‌توانند به استرس کنکور دامن بزنند. داوطلبان ریاضی برای رسیدن به رتبه قبولی در دانشگاه شریف می‌جنگند، تجربی‌ها برای قبولی در پزشکی آزاد و سراسری از زندگی خود می‌زنند. اینها مواردی هستند که می‌تواند یک محرک جدی برای استرس کنکور باشند.
• فشار خانواده: انتظارات و فشار خانواده همواره یکی از منابع مهم استرس کنکور بوده است. در مواردی داوطلبان حس می‌کنند که خانواده فقط آنها را مثل یک عدد که رتبه است می‌بینند! به یاد داشته باشیم که تاثیر استرس خانواده برای کنکوری‌ها کم نیست.
• ترس از شکست: این باور که راه موفقیت صرفا از دانشگاه و رشته‌های تاپ می‌گذرد منجر به استرس کنکور می‌شود. داوطلبان باید نیم نگاهی هم به دانشگاه‌های معمولی‌تر و حتی مهارت آموزی به جای ورود به دانشگاه داشته باشند. موفقیت فقط با رشته تاپ در دانشگاه برتر معنا نمی‌شود. 
• عدم آمادگی: این مورد شاید چندان هم خوشایند داوطلبان نباشد اما واقعیت دارد. گاهی تضاد بین خواسته و تلاش می‌تواند موجب استرس کنکور شود. داوطلب رویای قبولی در رشته پرطرفدار در یک دانشگاه برتر ایران را دارد ولی برای آن تلاشی شایسته آن، نمی‌کند.

راهکارهای عملی برای کاهش استرس کنکور: آرامش خود را به‌دست آورید.

در ادامه به برخی از راهکارهای کاهش استرس کنکور اشاره خواهیم کرد.

• برنامه ریزی و مدیریت زمان: برنامه ریزی نوعی سرمایه گذاری در زمان است، با برنامه ریزی اهداف خود را به خورده اهداف تقسیم خواهید کرد و استرس کنکور خود را کنترل خواهید کرد. برای این کار می‌توانید از بهترین دفتر برنامه ریزی کنکور استفاده کنید، همچنین آموزش رایگان برنامه ریزی کنکور هم در سایت‌ها در دسترس هستند.
• تغذیه سالم: در دوران کنکور هر چه از مواد غذایی فرآوری شده، فست فودها و مواد خیلی چرب و شیرین اجتناب کنید بهتر است. خوراکی‌های سریع و مفید هنگام مطالعه می‌توانند سوخت مغز شما در را در حین مطالعه تامین کنند.
• خواب کافی: هر روز باید بین 6 الی 8 ساعت خواب مفید داشته باشید. دقت کنید که خواب برای بدن یک امر حیاتی است و خواب به اندازه اصلا اتلاف وقت نیست. یادتان باشد که استرس کنکور و خواب نا کافی دو یار دیرینه هستند!
• تکنیک‌های آرام سازی: تکنیک‌های آرام سازی مانند، مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق و تصویر سازی ذهنی را یاد بگیرید و هر روز تمرین کنید. در مورد بحران سلامت روان کنکوری‌ها، این تمرینات هائز اهمیت هستند.
• حمایت اجتماعی: با خانواده، دوستان قابل اعتماد صحبت کنید و از آنها کمک و حمایت بخواهید. دقت کنید که فقط با افراد قابل اعتامد و منطقی صحبت کنید و نه افرادی که استرس کنکور شما را تشدید کنند.
• مدیریت افکار منفی: افکار منفی را شناسایی کنید و آنها را به چالش بکشید، و آنها را با افکار مثبت جایگرین کنید. فکر مخرب: من باید در رشته دندانپزشکی دانشگاه تهران قبول شوم! / چالش: رشته‌ها و دانشگاه‌های خوب دیگری هم وجود دارند. با قبول نشدن در دانشگاه تهران و رشته دندانپزشکی، مسیر موفقیت مسدود نمی‌شود!
• تفریح و سرگرمی: تفریحات سال کنکور را جدی بگیرید تا سلامت روانتان همیشه حفظ شود. حتی می‌توانید از فعالیت‌های لذت بخش به عنوان پاداش نیز استفاده کنید.
• کمک حرفه‌ای: در صورت نیاز از یک متخصص روانشناسی یا یک مشاور کمک بگیرید و سلامت روان خود را تقویت کنید.