رشته تجربی چه شغل هایی دارد ؟
رشته تجربی چه شغلهایی دارد؟ در جواب این سوال ابتدا باید به این نکته که رشته تجربی یکی از محبوبترین گرایشها در دوره متوسطه است توجه نمود. و بسیاری از دانشآموزان برای دستیابی به رشتههای پیراپزشکی و پزشکی با هم رقابت میکنند. همچنین باید توجه داشت که در کنکور تجربی روش مطالعه دروس محاسباتی نیز مهم است و به تعیین سرنوشت دانشآموزان کمک میکند.
اما این رشته شامل علوم غیر بیمارستانی و تحقیقاتی مثل: علوم پایه، دبیری و علوم بین رشتهای نیز میشوند. همان طور که در مقالات قبل در رابطه با رشته ریاضی و فیزیک چه شغلهایی دارد گفته شد در این مقاله به شغلهای مرتبط با رشته تجربی پرداخته میشود و بازارکار و درآمد هر کدام مورد بحث قرار گرفته است.
مشاغل پزشکی
در پایه نهم، ابتدا باید راهنمای انتخاب رشته ریاضی یا تجربی را بررسی کرده و سپس بر طبق هدف و شغلی که در آینده برای خود انتخاب میکنید، تصمیم بگیرید که کدام رشته مناسب شماست.
برای تحصیل در رشتههای پزشکی، باید توجه داشت که به علت موقعیت اجتماعی و درآمد بالای این رشتهها، رقابت بالایی در کنکور دارند. بنابراین اگر هدف شما تحصیل در رشتههای پزشکی است، باید بهترین قابلیت خود را ارائه دهید و برای کنکور و امتحانات نهایی آماده شوید.
رشته پزشکی به عنوان یکی از پرطرفدارترین رشتهها شناخته میشود و هدف آن حفظ سلامت، درمان بیماریها و بازتوانی بیماران، تشخیص بیماری و پیشگیری است. تحصیل در این رشته شامل 4 دوره اصلی است که هرکدام دروس تخصصی مخصوص به خود را دارند.
- علوم پایه
در دوره علوم پایه که در 4 ترم دو ساله ارائه میشود، دانشجویان با مباحث تئوری مثل: آناتومی، بیوشیمی، فیزیولوژی، ژنتیک، میکروب شناسی و روانشناسی آشنا میشوند.
- دوره فیزیوپاتولوژی
این دوره در قالب 1 سال تحصیلی به دانشجویان ارائه میشود و شامل شناخت دقیق بیماریها و ساختار آن است. دروس اصلی در این بخش فارماکولوژی، آسیب شناسی و فیزیولوژی ارگانها است که هدف این دروس آشنایی افراد برای ورود به محیطهای بیمارستانی میباشد.
- کارآموزی بالینی
دوره کارآموزی بالینی یا استاژری شامل یک دوره دو ساله آموزش تئوری و عملی در بیمارستان میشود. در این دوره دانشجویان وارد بخشهای مختلف بیمارستان مثل جراحی، کودکان، داخلی، زنان و زایمان و عفونی به عنوان کشیک حضور دارند. همچنین قبولی در دوره کارآموزی بالینی پیشنیاز اصلی برای ورود به دوره اینترنی است.
- کارورزی بالینی(اینترنی)
این دوره که دو سال بعدی تحصیل را در بر میگیرد، آخرین مرحله و سختترین دوره دانشجویان به عنوان پزشکان آینده تلقی میشود و به صورت کامل در بیمارستان سپری خواهد شد. دانشجویان در این دو سال زیر نظر اساتید با بیماران تعامل مستقیم دارند و در بخشهایی مثل اورژانس، ارتوپد، پوست، اطفال کارورزی میکنند.
رشته پزشکی، یکی از رشتههایی است که نیازمند تعهد و علاقه است. این مسیر، چه در حین تحصیل و چه در زمان کار با چالشهای زیادی همراه خواهد بود و نیازمند صبر و بردباری زیادی است.
در جدول زیر تعدادی از مشاغل پزشکی به همراه درآمد در ایران و کشورهایی مثل آمریکا و کانادا جمعآوری شده
| شغل پزشکی | درآمد ماهانه در ایران (تومان) | درآمد ماهانه در آمریکا (دلار) | درآمد ماهانه در کانادا (دلار) |
| پزشک عمومی | 10 تا 30 میلیون | 12,000 تا 20,000 | 10,000 تا 16,000 |
| پزشک متخصص داخلی | 30 تا 60 میلیون | 18,000 تا 25,000 | 14,000 تا 18,000 |
| جراح عمومی | 50 تا 150 میلیون | 25,000 تا 40,000 | 18,000 تا 30,000 |
| جراح مغز و اعصاب | 80 تا 200+ میلیون | 35,000 تا 50,000+ | 25,000 تا 35,000 |
| متخصص قلب و عروق | 70 تا 180 میلیون | 30,000 تا 45,000 | 22,000 تا 32,000 |
| دندانپزشک | 30 تا 100 میلیون | 15,000 تا 30,000 | 12,000 تا 20,000 |
| پزشک اطفال | 20 تا 40 میلیون | 12,000 تا 20,000 | 10,000 تا 16,000 |
مشاغل پیراپزشکی
برای تحصیل در رشتههای پیراپزشکی، باید توجه داشت که هر رشته رتبه خاصی نیاز دارد و با یکدیگر تفاوتهای زیادی دارند.
گروه فوریتهای پزشکی شامل: علوم آزمایشگاهی، رادیولوژی، گروه اتاق عمل شامل مامایی، مددکاری، پرستاری، فیزیوتراپی، گروه فناوری اطلاعات سلامت شامل بهیاری، هوشبری، رادیوتراپی و گروههای کادر درمانی که تمام این رشتهها مجموعه پیراپزشکی را در بر میگیرد.
| شغل پیراپزشکی | درآمد ماهانه در ایران (تومان) | درآمد ماهانه در آمریکا (دلار) | درآمد ماهانه در کانادا (دلار) |
| پرستار (RN) | 8 تا 20 میلیون | 6,000 تا 10,000 | 5,000 تا 8,000 |
| فیزیوتراپ | 10 تا 25 میلیون | 6,000 تا 9,000 | 5,000 تا 7,000 |
| علوم آزمایشگاهی | 7 تا 18 میلیون | 5,000 تا 8,000 | 4,000 تا 6,500 |
| رادیولوژیست (کارشناس) | 8 تا 20 میلیون | 5,500 تا 9,000 | 4,500 تا 7,000 |
| هوشبری | 10 تا 25 میلیون | 6,000 تا 10,000 | 5,000 تا 8,000 |
| گفتاردرمانی | 7 تا 18 میلیون | 5,000 تا 8,000 | 4,500 تا 7,000 |
| کاردرمانی | 8 تا 20 میلیون | 5,000 تا 8,000 | 4,500 تا 7,000 |
| مامایی | 8 تا 18 میلیون | 5,000 تا 8,500 | 4,000 تا 6,500 |
علوم پایه
برای تحصیل در رشتههای علوم پایه تجربی، باید تفاوت دروس تخصصی رشته ریاضی و تجربی یازدهم و دوازدهم را دانست. زیرا رشتههای علوم پایه بیشتر رشتههای پژوهشی و تحقیقاتی در زمینه علومی مثل زیست، زمین شناسی و … هستند که دروس تخصصی در رشته تجربی به شمار میروند.
| شغل علوم پایه | درآمد ماهانه در ایران (تومان) | درآمد ماهانه در آمریکا (دلار) | درآمد ماهانه در کانادا (دلار) |
| پژوهشگر زیستشناسی | 10 تا 30 میلیون | 10,000 تا 13,000 | 6,000 تا 10,000 |
| پژوهشگر شیمی | 8 تا 25 میلیون | 8,000 تا 12,000 | 6,000 تا 9,000 |
| پژوهشگر فیزیک | 10 تا 28 میلیون | 9,000 تا 13,000 | 6,000 تا 9,500 |
| زمینشناس / محقق علوم زمین | 12 تا 30 میلیون | 9,000 تا 14,000 | 7,000 تا 10,000 |
| ژنتیکدان | 12 تا 35 میلیون | 10,000 تا 15,000 | 8,000 تا 12,000 |
| بیوشیمیدان / بیوفیزیکدان | 10 تا 30 میلیون | 10,000 تا 14,000 | 7,000 تا 11,000 |
| استاد دانشگاه در علوم پایه | 15 تا 40 میلیون | 8,000 تا 15,000 | 6,000 تا 12,000 |
| دستیار پژوهشی / آزمایشگاهی | 7 تا 15 میلیون | 4,000 تا 7,000 | 3,500 تا 6,000 |
| مدیر آزمایشگاه تحقیقاتی | 20 تا 50 میلیون | 12,000 تا 18,000 | 9,000 تا 14,000 |
| متخصص بیوانفورماتیک در علوم پایه | 15 تا 40 میلیون | 8,000 تا 15,000 | 6,000 تا 12,000 |
دبیری در رشته تجربی
رشتههای دبیری یکی از رشتههای مناسب برای دختران به شمار میروند و در دانشگاه فرهنگیان تدریس میشوند. هدف این رشتهها تربیت معلمان متخصص در حوزه علوم تجربی است. رشتههایی که زیر مجموعه دبیری در رشته تجربی هستند شامل: دبیری شیمی، زیستشناسی، آموزش ابتدایی، آموزش و پرورش کودکان استثنایی و آموزش تربیت بدنی است.
| شغل دبیری / آموزشی | درآمد ماهانه در ایران (تومان) | درآمد ماهانه در آمریکا (دلار) | درآمد ماهانه در کانادا (دلار) |
| دبیر زیستشناسی دبیرستان | 8 تا 20 میلیون | 4,000 تا 7,000 | 3,500 تا 6,000 |
| دبیر شیمی | 8 تا 18 میلیون | 4,000 تا 7,000 | 3,500 تا 6,000 |
| دبیر فیزیک | 8 تا 18 میلیون | 4,000 تا 7,500 | 3,500 تا 6,000 |
| دبیر علوم (دوره متوسطه اول) | 7 تا 15 میلیون | 3,500 تا 6,000 | 3,000 تا 5,000 |
| دبیر زمینشناسی | 7 تا 15 میلیون | 3,500 تا 6,000 | 3,000 تا 5,000 |
| استاد دانشگاه (علوم پایه) | 15 تا 40 میلیون | 6,000 تا 12,000 | 5,000 تا 9,000 |
مشاغل جانبی / بینرشتهای
این گونه مشاغل ترکیبی از علوم تجربی، زیست، پزشکی و فناوری هستند. رشته بیوانفورماتیک به تحلیل دادههای زیستی، مدیریت خدمات به اداره مراکز درمانی و بیمارستانها و زیست فناوری به تولیدات دارویی میپردازند.
| شغل بینرشتهای | درآمد ماهانه در ایران (تومان) | درآمد ماهانه در آمریکا (دلار) | درآمد ماهانه در کانادا (دلار) |
| بیوانفورماتیک | 15 تا 40 میلیون | 7,000 تا 12,000 | 6,000 تا 10,000 |
| دادهکاوی در سلامت (Data Science) | 20 تا 60 میلیون | 8,000 تا 15,000 | 6,500 تا 12,000 |
| مشاوره تغذیه و رژیم درمانی | 7 تا 20 میلیون | 4,000 تا 7,000 | 3,500 تا 6,000 |
| مدیریت خدمات بهداشت و درمان | 10 تا 30 میلیون | 6,000 تا 12,000 | 5,000 تا 9,000 |
| بازاریابی دارویی (Medical Marketing) | 12 تا 35 میلیون | 6,000 تا 10,000 | 5,000 تا 8,000 |
| پژوهشگر سلامت یا زیستپزشکی | 10 تا 25 میلیون | 5,000 تا 9,000 | 4,500 تا 7,500 |
| تحلیلگر سیستمهای سلامت | 15 تا 40 میلیون | 7,000 تا 12,000 | 6,000 تا 10,000 |
بازار کار و درآمد
بازار کار و درآمد همان طور که مشاهده کردید در رشتههای تجربی به شدت متغیر و با یکدیگر متفاوتاند. بسته به اینکه در کدام شاخه فعالیت دارید درآمد و بازار کار متفاوت میشود.
اما رشتههای پزشکی و پیراپزشکی در رشته تجربی جز پرطرفدارترینها هستند و شاخه پزشکی بالاترین درآمد را در بین شاخههای دیگر دارد. همچنین همان طور که در بالا اشاره شد طبق تحقیقات، بهترین رشته برای دختران دبیری است این مورد در رشته ریاضی نیز صدق میکند و بهترین رشته های ریاضی فیزیک برای دختران دبیری میباشد.
برای رسیدن به رشتههای پزشکی باید برای کنکور به شکل ویژه حاضر شوید چرا که این رشتهها رقابتیترین رشتههای کنکور سراسری میباشند و علاوه بر آزمون سراسری تاثیر معدل در کنکور بسیار زیاد است.
در این مقاله با رشتههای پزشکی آشنا شدید که شامل یک دوره 8 ساله است که افراد باید چند مرحله آن را پشت سر بگذارند و رشتههای پیراپزشکی که شامل پرستاری، هوشبری و … میشوند.
همچنین تحصیل در رشتههای علوم پایه که به پژوهش و تحقیق در علوم اصلی مثل زیست و شیمی میپردازند. و مشاغل بین رشتهای که ترکیبی از علوم زیستی و فناوری میشوند.
نکات تکمیلی پیرامون مشاغل رشته تجربی
انتخاب رشته در پایه نهم را جدی بگیرید. بهتر است قبل از انتخاب رشته تجربی، شناخت دقیقی از تواناییهای خود در زیست و دروس محاسباتی داشته باشید.
شناخت واقعبینانه از رقابت کنکور تجربی ضروری است. رشتههای پزشکی و پیراپزشکی به دلیل درآمد و جایگاه اجتماعی بالا بسیار پرتراکم و رقابتی هستند.
نگاهی بلندمدت داشته باشید. تحصیل در برخی شاخهها مثل پزشکی نیازمند ۷ تا ۱۲ سال زمان است؛ اگر از مسیرهای طولانی خسته میشوید، شاخههای علوم پایه، پیراپزشکی یا بینرشتهای گزینههای مناسبتری هستند.
بازار کار خارجی را هم بررسی کنید. برخی رشتهها مثل پرستاری، فیزیوتراپی، و علوم آزمایشگاهی امکان مهاجرت تحصیلی یا کاری آسانتری نسبت به سایر رشتهها دارند.
توانایی و علاقه خود به کار با بیمار را ارزیابی کنید. بسیاری از رشتههای تجربی بیمارمحور هستند؛ اگر تحمل کار محیط بیمارستانی را ندارید، میتوانید به سمت علوم پایه، دبیری یا رشتههای بینرشتهای بروید.
فقط به درآمد نگاه نکنید. کیفیت زندگی، شیفتهای کاری، استرس شغلی و مسئولیتپذیری در رشتههای پزشکی بسیار بالاست.
علوم پایه آیندهدار است. با رشد فناوریهای زیستی، بیوتکنولوژی، ژنتیک و دادهکاوی، فرصتهای شغلی جدیدی در حال ایجاد شدن است که کمتر شناخته شده اما بسیار کاربردی هستند.
رشته تجربی یکی از گستردهترین و پرطرفدارترین شاخههای تحصیلی است که فرصتهای شغلی بسیار متنوعی را در اختیار دانشآموزان قرار میدهد. برخلاف تصور رایج، مسیر شغلی در این رشته فقط به پزشکی و پیراپزشکی محدود نیست و حوزههایی مثل علوم پایه، دبیری، پژوهش، بیوتکنولوژی، بیوانفورماتیک و مشاغل بینرشتهای نیز آیندهساز و کاربردی هستند.
با وجود رقابت شدید در رشتههای پزشکی، علاقه، پشتکار، داشتن برنامه دقیق برای کنکور و شناخت تواناییهای فردی مهمترین عوامل موفقیت محسوب میشوند. در نهایت انتخاب مسیر مناسب در رشته تجربی باید بر اساس علاقه واقعی، تواناییهای فردی و اهداف بلندمدت صورت گیرد تا فرد بتواند در آینده شغلی خود به رضایت و پیشرفت دست پیدا کند.
توصیه می کنیم که اگر به عنوان مثال هدف شما قبولی در داروسازی است، در وقت های آزاد خود درباره رشته داروسازی مطالعه و تحقیق کنید تا از تنگناها و مزیت های این رشته و سایر رشته ها آگاه شوید. صرفا قبولی در یک رشته نمی تواند تضمین کند که شما در آن رشته موفق می شوید.
در تصمیم گیری احساسی نشوید، قبولی در پزشکی آزاد و سراسری تازه ابتدای کار است، بعد از قبولی راه پر پیچ و خمی برای تبدیل شدن به یک پزشک متخصص در پیش خواهید داشت، پس رشته ای را انتخاب کنید که سختی هایش را بپذیرید.
پرسشهای متداول
۱. آیا رشته تجربی فقط به پزشکی و پیراپزشکی ختم میشود؟
خیر. رشته تجربی طیف وسیعی از حوزهها را شامل میشود؛ از علوم پایه و پژوهشی گرفته تا دبیری، بیوتکنولوژی، بیوانفورماتیک، مدیریت سلامت و مشاغل بینرشتهای.
۲. برای ورود به رشته پزشکی چه رتبهای لازم است؟
رتبه لازم بسته به ظرفیتها، سهمیهها و سال برگزاری متغیر است، اما معمولاً برای قبولی پزشکی روزانه باید رتبه بسیار خوبی در زیرگروه یک داشت (رتبههای برتر کشوری).
۳. درآمد پزشکان و پیراپزشکان در ایران چقدر است؟
درآمد این مشاغل متغیر است و به محل کار، تجربه، نوع تخصص و شهر بستگی دارد. پزشکان متخصص بیشترین درآمد را دارند و پس از آن دندانپزشکی، جراحی و پیراپزشکیها قرار میگیرند.
۴. آیا رشتههای علوم پایه بازار کار خوبی دارند؟
علوم پایه بیشتر پژوهشمحور است و نیازمند علاقه و پشتکار در کار آزمایشگاهی و تحقیقاتی است. با این حال در زمینههایی مثل ژنتیک، بیوانفورماتیک و بیوتکنولوژی، بازار کار رو به رشد و مناسبی وجود دارد.
۵. بهترین گزینه رشته تجربی برای دختران کدام است؟
طبق آمارها و شرایط کاری، رشتههای دبیری (زیست، شیمی، علوم، ابتدایی) معمولا گزینههای مناسبتری برای دختران هستند. البته انتخاب نهایی باید بر اساس علاقه و توانایی فرد باشد.
۶. آیا بدون علاقه هم میتوان در رشته پزشکی موفق شد؟
موفقیت در پزشکی به دلیل طولانی بودن مسیر، حجم بالای درسها و مسئولیت سنگین، بدون علاقه واقعی بسیار دشوار است. علاقه و انگیزه شرط موفقیت بلندمدت است.
