بحران سلامت روان کنکوری ها

بحران سلامت روان کنکوری ها، در زندگی گاهی رویدادهای رخ می دهند که تحت کنترل ما نیستند، از طرف دیگر کنکور به خودی خود می تواند یک رویداد استرس زا برای نوجوانان و جوانان ایرانی باشد. رقابت در کنکور بر سر رشته ها و دانشگاه های برتر زیاد است و گاهی فشار خانواده ها، معلمان و مقایسه داوطلبان با هم به این استرس و حتی در مواردی افسردگی دامن می زند.

هر کسی که برای خود یک هدف مهم و سرنوشت ساز تنظیم کرده و در مسیر آن نیز قرار دارد، حتی اگر کارها خوب پیش برود، مستعد استرس و افسردگی است. تا این جا متوجه می شویم که استرس، افسردگی، حس پوچی و تجاربی مانند این ها طبیعی اند، اما خبر خوب این است که با تکنیک هایی می توان تا حدودی این احساسات را کاهش داد، با آن ها کنار آمد و در یک کلام از نا امیدی در سال کنکور جلوگیری کرد.

 چرا بحران سلامت روان کنکوری ها مهم است؟

متاسفانه بحران سلامت روان کنکوری ها نسبت به سال های قبل افزایش داشته و به مراتب نگران کننده تر است. دلایل زیر از مهم ترین دلایل کاهش قابل توجه سلامت روان کنکوری ها در بحران است.

رقابت شدید و ظرفیت محدود دانشگاه ها

دیگر مثل سال های قبل موضوع قبولی نیست، داوطلبان قادر به پذیرش در بسیاری از رشته ها بدون کنکور و در دانشگاه های سطح متوسط هستند. در سال های اخیر رقابت اصلی بر سر قبولی در رشته ها و دانشگاه های برتر است که ظرفیتشان به نسبت داوطلبان بسیار کم تر است.

به عنوان داوطلبان سال هاست که می توانند رشته مهندسی کامپیوتر در دانشگاه را بدون کنکور قبول شوند، اما رقابت بر سر همین رشته در دانشگاه های برتر تهران و کلانشهرها است که استرس داوطلبان را چندین برابر می کند و بحرنا سلامت روان کنکوری ها را تشدید می کند.

انتظارات سنگین خانواده و جامعه

تاثیر استرس خانواده برای کنکوری‌ها کم نیست، بعضا دیده شده که آنقدر خانواده ها برای قبولی فرزند خود در رشته و دانشگاه برتر پا فشاری می کنند که داوطلب حس می کند که ارزشش به یک عدد است و آن رتبه کنکورش است.

ترس از آینده و شکست

یکی از علل مهم بحران سلامت روان در کنکوری ها این است که به غلط این باور در داوطلبان ایجاد شده که راه موفقیت در زندگی فقط از مسیر کنکور و دانشگاه رد می شود. یکی از راه های کاهش استرس در دوران کنکور این است که داوطلب باور کند که اگر در کنکور موفق نشد راه های دیگری هم برای پیشرفت و کسب جایگاه اجتماعی بالا وجود دارد.

سبک زندگی ناسالم

حذف مطلق تفریحات در سال کنکور و خواب کمتر از 6 تا 8 ساعت در روز از عواملی هستند که به تدریج تاثیرات منفی خود را روی کنکوری ها خواهند گذاشت. متاسفانه داوطلبان و اساتید کنکور، کم تر کردن تفریح و خواب را با مطلقا تعطیل کردن آن اشتباه می گیرند. داوطلب کنکور یک انسان است و نیاز انکار نا پذیری به خواب کافی، تفریح و خوراکی های سریع و مفید هنگام مطالعه دارد. دقت کنید که بحران سلامت روان کنکوری ها یک علت واضح و مشخص ندارد و تابع چندین علت است.

شایع ترین مشکلات بحران سلامت روان کنکوری ها

در این قسمت به شناسایی مشکلات روانی رایج در داوطلبان کنکور خواهیم پرداخت. آگاهی از این مشکلات خودش برای مقابله با آن ها و مدیریتشان مفید است.

اضطراب کنکور

احتمالا خودتان هم حدس می زدید که اضطراب از شایع ترین دلایل بحران سلامت روان در کنکوری هاست. این مشکل خود را به صورت تپش قلب، بی قراری و افت تمرکز نشان می دهد. بسیاری از داوطلبانی که به دنبال راه های افزایش تمرکز برای کنکور می گردند از اضطراب کنکور رنج می برند.

افسردگی پنهان

احساس بی انگیزگی، پوچی و بی هدفی حتی گریه های بی دلیل و نا امیدی می توانند از علائم افسردگی در کنکورها باشند که به دلایل مختلف رخ می دهند.

فرسودگی ذهنی یا Burnout

مطالعه طولانی و بدون استراحت کافی باعث می شود بعد از مدتی در داوطلبان خستگی شدید ذهنی و دل زدگی از درس دیده شود، این مشکل معمولا افت تراز و رتبه را به همراه دارد، پس باید نسبت به درمان آن هشیار بود.

کاهش اعتماد به نفس

مقایسه خود با دیگران باعث می شود تصویر ذهنی افراد از خودشان تخریب شود. داوطلبان کنکور باید به یاد داشته باشند که تنها کسی که باید خود را با او مقایسه کنند، خود گذشته شان است و نه هیچ دوست یا همکلاسی

نشانه های هشدار دهنده بحران سلامت روان کنکوری ها

اگر چند مورد از نشانه های زیر را دارید، توصیه می کنیم که موضوع را جدی بگیرید و به دنبال اقدام مناسب باشید:

• بی خوابی و خواب بیش از حد
• گریه های مکرر یا عصبانیت های ناگهانی
• افت شدید تمرکز و حافظه
• افکار منفی درباره آینده
• احساس بی ارزشی یا گناه
• سر درد و مشکلات گوارشی بدون علت جسمی

نقش خانواده در سلامت روان کنکوری ها

• تمرکز بر تلاش فرزند خود و نه فقط نتیجه که داوطلب فکر کند فقط ارزشش به نتیجه کنکور است.
• پرهیز از مقایسه فرزند خود با دیگران. هر کسی سبک زندگی و مطالعاتی خود را دارد.
• ایجاد فضای امن برای صحبت با فرزندتان
• تشویق داوطلب به استراحت و تفریح در حد معمول
• پذیرش تمامی مسیرهای وافقیت. پزشکی و مهندسی تنها را ه های موفقیت در آینده نیستند.

راهکارهای علمی برای حفظ سلامت روان کنکوری ها

تا به اینجا درباره مشکلات کنکوری ها و تا حدودی علت های رخ دادن آن ها صحبت کردیم، در این قسمت به راهکارهای کاهش و کنار آمدن با این مشکلات خواهیم پرداخت.

برنامه ریزی واقع بینانه

برنامه فشرده و غیر قابل اجرا خودشان عامل اصلی فرسودگی هستند، در ابتدا بیش از حد خودتان را تحت فشار می گذارید تا آن را اجرا کنید ولی در نهایت با اجرای نیمه کاره آن، دچار فرسودگی و نا امیدی خواهید شد.

خواب و تغذیه مناسب

باید سوخت ذهن و بدن خوب باشد تا خوب کار کند. بنابراین حداقل روزانه 7 ساعت خواب، مصرف پروتئین و آب کافی را جدی بگیرید.

ورزش و تحرک روزانه

منظور این نیست که از صبح تا شب خود را در باشگاه بگذرانید! حتی فقط 20 دقیقه تا نیم ساعت پیاده روی روزانه در کاهش استرس شما نقش مهمی را بازی خواهد کرد.

تمرین های آرام سازی ذهن و مدیتیشن

نفس عمیق بکشید و روزانه چند بار مدیتیشن کنید. اگر افکار منفی آزارتان می دهد، مدت کوتاهی وقت بگذارید و همه را روی کاغذ بنویسید، این کار کمک می کند تا بهتر با آن ها کنار بیایید. آموزش کوتاه مدیتیشن در انتهای مقاله آمده است.

کمک گرفتن از مشاور

این سوال را از داوطلبان زیاد می شنویم که ” چگونه یک مشاور کنکور خوب انتخاب کنیم؟ ” که نشانه خوبی است. در نظر داشته باشید که گاهی نیاز است برای مشکلات ریشه ای و روانی به روانشناس بالینی مراجعه کنید تا عمیقا درمان شوید. یکی از علت های بحران سلامت روان کنکوری ها این است که داوطلبان به دنبال در ماه حرفه ای نیستند.

آیا کنکور واقعا تعیین کننده آینده است؟

کنکور فقط یکی از مراحل زندگی است و نه معیار ارزشمندی انسان.

امروزه مسیرهای موفقیت متعدد هستند. امیدواریم تا با تلاش و پشتکار در رشته و دانشگاه مورد علاقه خود قبول شوید، اما اگر نشد می توانید در دانشگاه های سطح پایین تر تحصیل کنید ولی در عوض با سواد و ماهر شوید، مهارت آموزی کنید، کارآفرین شوید یا حتی به مهاجرت هم فکر کنید. دنیا بعد از کنکور به آخر نمی رسد، راهی طولانی پیش روی شماست! اجازه ندهید بحران سلامت روان کنکوری ها شما را هم اسیر خود کند.

آموزش مدیتیشن برای رهایی از تنش و اضطراب

مدیتیشن برای کنکوری‌ها یک راه ساده و مؤثر برای آرام‌کردن ذهن و کاهش استرس است. کافی است روزی ۵ تا ۱۰ دقیقه در جای آرامی بنشینی، چشم‌هایت را ببندی و تمام توجهت را روی نفس کشیدنت بگذاری؛ نفس عمیق بکش، چند ثانیه نگه دار و آرام بیرون بده. اگر افکار درسی یا نگرانی‌ها سراغت آمد، نگران نشو، فقط متوجه‌شان باش و دوباره تمرکزت را به نفس برگردان. همین تمرین کوتاه به مرور باعث کاهش اضطراب، افزایش تمرکز و کنترل بهتر هیجانات قبل از مطالعه یا آزمون می‌شود و کمک می‌کند با ذهنی آرام‌تر درس بخوانی.